İmza Model · ADP

Alışkanlık Değişim Programı

Davranış değişimini genetik, epigenetik, psikolojik ve çevresel süreçlerle birlikte ele alan bilim temelli bir model. Sağlığı destekleyen davranışları sistematik biçimde inşa ederken, sağlığı kısıtlayan davranışları azaltmayı hedefler.

Kavramsal Çerçeve

Sağlık; biyoloji, psikoloji, davranış ve çevrenin çift yönlü ve sürekli etkileşimidir.

ADP, kişiselleştirilmiş sağlığı psikoloji ile birleştiren özgün bir modeldir. Sağlığı izole faktörler yerine; genetik, epigenetik, biyokimyasal, fizyolojik ve psikolojik boyutların bir arada işlediği biyopsikososyal bir bütün olarak ele alır.

Modelin temelinde, küçük günlük davranış değişimlerinin mikroskobik biyolojik değişimler yarattığı ve bunların zamanla epigenetik düzenleme, inflamasyon, metabolizma ve nörofizyoloji aracılığıyla anlamlı sağlık çıktılarına dönüştüğü anlayışı yer alır. Birey, davranışsal seçimleriyle sağlık–hastalık ekseni üzerinde dinamik biçimde yer değiştirir.

Davranış Sınıflandırması

Üç davranış kategorisi

ADP, davranışları sağlık üzerindeki etkilerine göre üç temel kategoride değerlendirir.

Davranışsal Antijenler

Sağlığı destekleyen, koruyan ve geliştiren davranışlar. ADP'nin hedefi bu davranışları sistematik biçimde inşa etmek ve kalıcı hâle getirmektir.

Davranışsal Patojenler

Sağlığı zedeleyen ve hastalık riskini artıran davranışlar. Model, bu davranışların etkisini kademeli olarak azaltmayı amaçlar.

Nötr Davranışlar

Doğrudan faydalı ya da zararlı olmayan davranışlar. Bağlama göre yönlendirilebilir veya yeni alışkanlıkların zeminine dönüştürülebilir.

Uygulama Süreci

Beş aşamalı sistematik süreç

Veri toplamadan kalıcı dönüşüme kadar; her aşama bir öncekinin üzerine inşa edilir.

1VTA

Veri Toplama

Alışkanlıkların ve günlük rutinlerin sistematik olarak toplanması.

2VA

Veri Analizi

Davranış örüntülerinin kapsamlı biçimde çözümlenmesi.

3BMDR

Mevcut Durum Raporu

Bütünleşik biyopsikososyal mevcut durum raporu.

4HP

Hayat Planı

Hedef davranışları tanımlayan kişiye özel yaşam planı.

5ADP

Uygulama

Kazanım, akıcılık, kalıcılık ve genelleme temelli bilimsel uygulama.

Kazanım — yeni davranışın edinilmesi Akıcılık — davranışın kolaylaşması Kalıcılık — zaman içinde sürdürülmesi Genelleme — farklı bağlamlara taşınması

Çift Yönlü Düzenleme

Eş zamanlı inşa ve azaltma

ADP'nin ayırt edici özelliği çift yönlü düzenlemedir: sağlığı destekleyen alışkanlıklar inşa edilirken, sağlığı zedeleyen alışkanlıklar eş zamanlı olarak azaltılır. Bu denge, dönüşümün hem etkili hem de sürdürülebilir olmasını sağlar.

Neden bilim temelli ve kişiye özel?

Her plan, bireyin genetik, epigenetik ve biyopsikososyal verisine dayanır.
Davranış değişimi, psikoloji ve öğrenme bilimlerinin ilkeleriyle yapılandırılır.
Hedef; semptom yönetimi değil, uzun vadeli ve ölçülebilir iyi oluştur.

Bu yaklaşım; kronik hastalık sıklığını azaltmaya, koruyucu sağlığı güçlendirmeye ve bireyin yaşam kalitesini uzun vadede yükseltmeye yöneliktir.

ADP'nin kuramsal temellerini ayrıntılı okuyun

Broşürü İndir (PDF)